Wstęp
Trudność, na którą tu natrafiamy, jest dość poważna. Postawa wielu pedagogów w odniesieniu do tego zagadnienia jest nieco swoista. Podkreślają oni niejednokrotnie, że uczyć a wychowywać to są dwie rzeczy różne i zarzucają "dawnej szkole", iż tylko uczyła, a nie wychowywała. Wyrażają się zatem tak, jakby wychowanie i nauka były to dwie rzeczy dające się od siebie oddzielić. Ponadto jednak żąda się, ażeby nauczanie i wychowanie (w węższym ujęciu) zostały ze sobą jak najściślej w praktyce powiązane. Twierdzi się, iż prawdziwa nauka musi także oddziaływać na uczucie i wolę i operuje się pojęciem nauczania kształcącego, które ma rozwijać całego człowieka, a więc nie tylko sferę intelektualną, lecz także uczuciową i wolową. Sądzi się zatem, że uczenie i wychowanie mogą tworzyć organiczną całość, co byłoby wykluczone, gdyby chodziło o procesy zupełnie odmiennej natury. Z psychologicznego punktu widzenia istnieje niewątpliwie wiele różnic pomiędzy procesami uczenia się, tymi mianowicie, które dają wiedzę i umiejętności, a procesami wychowawczymi w ściślejszym tego słowa znaczeniu, a więc takimi np., za pomocą których formuje się charakter.